|
HISTORIA SZKOŁY
Szkoła rycerska została powołana do życia w czasie, kiedy Polski nie było na mapach Europy, jednak żyła w sercach Polaków. Stało się to w 1901 roku. W zaborze rosyjskim, pośród obcych słów, brzęku obcych monet, z inicjatywy miejscowej inteligencji, a szczególnie aptekarza Józefa Mysłowskiego oraz wszystkich mieszkańców, po wielu trudach została powołana do pełnienia dziejowej posługi, jako jednoklasowa szkoła ludowa. Pośród biedy i bogactwa nielicznych - stało się ośrodkiem polskich serc, nadzieją na wytrwanie.
Nazwisko założyciela Józefa Prokurata, nauczyciela i pierwszego kierownika na zawsze zostało związane z fundamentami oświaty w Rykach. W wynajętym lokalu na terenie osady uczęszczało do szkoły 120 uczniów.
W roku 1902 powstała dwuklasowa szkoła ludowa. W początkowym okresie pracowali nauczyciele pochodzenia polskiego, rosyjskiego i żydowskiego, a w późniejszym okresie księża, którzy uczyli religii. Do szkoły uczęszczała młodzież polska i żydowska.
W roku 1915, czyli w okresie I wojny światowej, na krótki czas przestała funkcjonować, ponieważ jej lokal zajęty był przez wojska austriackie.
W 1915 roku wznowiła działalność na terenie ówczesnego powiatu garwolińskiego.
W tym czasie organizowane były liczne konferencje nauczycieli połączone z lekcjami pokazowymi. Jest to czas, kiedy szkoła zaczyna wychodzić na zewnątrz aktywizując do swej odpowiedzialnej pracy miejscowych społeczników i postępowych działaczy. Wspólnym dążeniem było upowszechnienie oświaty dla wszystkich.
Do momentu odzyskania Niepodległości, szkoła stała się dla Ryk jedynym prężnym ośrodkiem polskości i kultury, a w burzliwych latach 1917 - 1918 razem z niepodległą Polską uwolnioną z pętli historycznej niesprawiedliwości, jaką były rozbiory, weszła w nowy okres jako trzyklasowa szkoła powszechna. W przeważającej liczbie uczęszczała młodzież polska oraz mniejszość żydowska.
W latach 1919 - 1920 powszechna szkoła istnieje jako siedmioklasowa, w której trzy sale lekcyjne znajdowały się w budynku, a jedna w wynajętym pomieszczeniu.
Zapis z kronik z lat 1921 - 1922 informuje, że w szkole pracuje 11 nauczycieli, a co dwa tygodnie organizowane są dla młodych nauczycieli pokazowe lekcje praktyczne z różnych przedmiotów.
Lata 1922 - 1923 to ciemna karta dla Ryk i szkoły. Na skutek pożaru spłonęło około 200 zabudowań i w połowie drewniany budynek szkoły. W tym samym czasie umiera pierwszy kierownik Józef Prokurat -człowiek ambitny, doskonały pedagog, nieugięty prekursor polskości. W okrytej podwójną żałobą osadzie ster kierowniczy przyjmuje nauczyciel Marian Osiński.
W odbudowanej szkole rozbrzmiewa gwar, a wraz z nim problem braku właściwej liczby sal, przy rosnącej liczbie dzieci w wieku szkolnym. Mimo licznych problemów materialnych, kadrowych, finansowych szkoła jaśnieje entuzjazmem nauki, staje się świadkiem wydarzeń II Rzeczypospolitej. Praca nauczycieli jest uciążliwa z przyczyn obiektywnych, lecz ich serca biją życzliwością, zapałem, sumiennością, poczuciem odpowiedzialności za wpajanie wiedzy i kształtowanie osobowości swoich uczniów. Trzyzmianowa praca i zmniejszona liczba lekcyjnych zajęć pozwala szkole osiągnąć bardzo dobre wyniki. Szkoła staje się organizatorem wieczorowych kursów dla dorosłych, okolicznościowych akademii, amatorskich przedstawień.
Jednocześnie trwa praca nad projektem i budową nowej, murowanej szkoły.
W roku 1925 władze oddają do użytku piętrowy budynek, wybudowany z funduszy gminy i czynem społecznym. W tym samym roku nauczyciel Władysław Petrykiewicz po raz pierwszy organizuje drużynę harcerską. Szkoła bezsprzecznie stanowi centrum kultury. Społeczeństwo wysoko ocenia postawę i pracę nauczycieli. Szczególne osiągnięcia dostrzega się w pracy wychowawczej z dziećmi.
W roku szkolnym 1926 - 1927 odczuwa się duże przeładowanie klas, cztery izby są wynajęte, nauka trwa na zmiany. Działalność społeczna nauczycieli pozwala na uzyskanie funduszy, które przeznaczono na powiększenie księgozbioru biblioteki i zakup radioodbiornika.
Założone zostaje muzeum szkolne z działami: filatelistycznym, geologicznym, botanicznym, numizmatycznym. Dążono do rozwoju sprawności fizycznej dzieci przez organizację kół sportowych o profilu lekkoatletycznym, coraz prężniej rozwija się działalność krajoznawcza poprzez prowadzenie lekcji w terenie, organizowanie wycieczek pieszych i rowerowych po okolicy, zwiedzanie regionu Lubelszczyzny oraz ciekawych zakątków Polski. W programie szkoły zwraca się uwagę na rozbudzanie uczuć patriotycznych i na oddawanie należytej czci zasłużonym w obronie Ojczyzny i polskości.
Rok szkolny 1928 - 1929 to trudny czas dla pracy szkoły i ludności Ryk. Ludność nękana jest epidemiami. Surowa zima utrudnia naukę. Jednak szkoła jest nadal przewodnikiem w życiu kulturalnym, organizatorem i uczestnikiem wielu ważnych uroczystości. Społeczność szkoły jest świadkiem odsłonięcia w 10 rocznicę odzyskania niepodległości Pomnika ku czci poległych w obronie Ojczyzny. Uczestniczy w manifestacji na cmentarzu w dniu 11 listopada.
W latach 1931 - 1932 do siedmioklasowej szkoły uczęszcza 1064 uczniów, korzystających z siedmiu własnych sal i pięciu wynajętych. Nastąpiły zmiany wśród kierownictwa. Zarządzanie szkołą po Marianie Osińskim, który został przeniesiony do innej placówki, przejmuje Marian Królikowski. W szkole nadal uczy się młodzież polska i żydowska. Powstają i funkcjonują liczne organizacje takie jak: samorządy klasowe, Samorząd Szkolny, S K O, Spółdzielnia Uczniowska. Rozwijają działalność dziewczęce i chłopięce drużyny harcerskie. Pracują koła zainteresowań: dramatyczne, chór szkolny orkiestry smyczkowej.
W roku 1933 - 1934 następuje podział dotychczasowej szkoły na dwie: Nr 1 i Nr 2. Warunki nieco się poprawiły, choć dalej nauka odbywała się na dwie zmiany.
W tym czasie następuje także stopniowa reforma programów szkolnych.
Do roku 1939 w rykach istnieją dwie szkoły, które parają się z bieżącymi problemami - brakiem odpowiednich sal z przeznaczeniem na pracownie i brakiem pieniędzy. W szkołach powstaje organizacja PCK. Nadrzędnym celem tego koła była opieka nad stanem zdrowia młodzieży, udzielanie pomocy dzieciom biednym poprzez organizowanie zbiórki odzieży, lekarstw, odczytów na temat higieny i zdrowia.
Na młodzież nałożony był obowiązek udzielania pomocy w nauce kolegom słabszym, troska o ptactwo i zwierzynę w okresie zimy. Z funduszy społecznych stopniowo dokonywano zakupu sprzętu do klas, pomocy dydaktycznych. Wykładane były następujące przedmioty: arytmetyka, historia, nauka o Polsce współczesnej, przyroda, geografia, śpiew, ćwiczenia, język polski, rysunki, zajęcia praktyczne i religia. Jednak odczuwano braki nauczycieli o specjalistycznym przygotowaniu do nauki poszczególnych przedmiotów.
W roku 1938 - 1939, na skutek przeniesienia kierownika Jana Wolaka do szkoły w Żelechowie, kierownictwo przejmuje Grzegorz Wojtkowski. Szkoła pracuje nadal, chociaż niepokoje wewnątrz kraju narastają, a zagrożenie wojną jest coraz bardziej widoczne. Niepokoje narastają wśród młodzieży polskiej i żydowskiej.
Rok szkolny 1939 - 1940 został rozpoczęty, jednak nauka w dalszych miesiącach musiała zostać przerwana. Już we wrześniu 1939 roku budynek szkolny zostaje częściowo zniszczony wybuchami bomb.
Od 1940 roku wprowadzona jest obowiązkowa nauka języka niemieckiego. Część sal zajmuje wojsko niemieckie, kilka pomieszczeń zostaje przeznaczonych na spichlerze zbożowe. W prymitywnych i ciężkich warunkach odbywa się nauka. Częste przerwy w nauce spowodowane zniszczeniami bądź zajęciem przez wojska nie zraziły nauczycieli do pracy w odmiennych warunkach. Nadal szkoła dominowała i rolę siewcy kultury i polskości wypełniała należycie. Wielu nauczycieli z narażeniem własnego życia prowadziło tajne nauczanie, były to min. p.Janina Godlewska, p.Aniela Kwiatkowska, p. Florentyna Korżyk.
Dzieje Ryk i okolic, dzieje oświaty w naszym regionie w okresie drugiej wojny światowej w sposób szczegółowy opisane są w kronice szkoły, ręką nauczyciela - świadka krwawych dni. On zostawił nam dowody, jakie kryje słowo - wojna. Zapisał ślady zbrodni i udowodnił, czym jest w rzeczywistości pokój i wolność. Wojna nie oszczędzała nikogo. Pochłonęła wielu nauczycieli.
Nasza szkoła też poniosła wielkie straty. Z rąk niemieckich zginęli: Grzegorz Wojtkowski, Piotr Fal, Jan Lejwoda, Ida Hohberg, Abraham Rozen, Marian Osiński. Zginęli, lecz nie zginął ich czyn, nie umarły serca oddane w służbę nauki, polskości i umiłowania młodzieży.
Rok 1945 przyniósł tak długo oczekiwane wyzwolenie kraju. Napełnił nieopisaną radością mieszkańców Ryk, choć wyciskał łzy nad ogromem zniszczeń i mogiłami poległych. Ludność, która ocalała, zaczęła znowu spoglądać w stronę szkoły - jeszcze pustej i wylęknionej, lecz pełnej nadziei, że ponownie zwoła dzieci. Wspólnymi siłami doprowadzono szkołę do użytku, wykonując naprawy po zniszczeniach. Zabrzmiał dzwonek szkolny dla tych, którym okrucieństwa wojny odebrały radość dzieciństwa.
Od roku 1945 jest tylko jedna szkoła podstawowa mieszcząca się w obu budynkach pod kierownictwem Władysława Pytlakowskiego. Oddziały wszystkich klas były podwójne, a liczba dzieci wynosiła około 600.
W latach 1952 - 1953 dokonano ponownego podziału szkoły na dwie. Zaangażowanie nauczycieli, dobra współpraca z Komitetem Rodzicielskim i społeczeństwem poprawiają nieco bazę lokalową.
1 stycznia 1956 roku stają się powiatem i wchodzą w skład województwa warszawskiego.
I wreszcie nadszedł tak długo oczekiwany rok 1958. W tym roku oddano do użytku nowy dwupiętrowy budynek szkolny i dwie dotychczasowe szkoły zostają połączone w jedną. Zaczęło do niej uczęszczać 748 uczniów. Kierownikiem tej szkoły został p. Władysław Krzywoń, zastępcami p. Florentyna Korżyk i p. Władysława Bełdyga.
Lata sześćdziesiąte dla ryckiej szkoły przynoszą wiele ważnych uroczystości, 10 czerwca 1960 roku odbywa się w szkole uroczyste ślubowanie młodzieży związane z obchodami Tysiącleci Istnienia Państwa Polskiego.
Słowa patriotyzmu i umiłowania Ojczyzny są i będą zawsze żywymi dowodami wierności Biało - Czerwonej.
Jeszcze wcześniej, bo w dniu 23 maja 1960 roku Kuratorium Oświaty Okręgu Szkolnego w Warszawie zatwierdza szkołę w następującym brzmieniu: "Szkoła Podstawowa im. Mariana Osińskiego w Rykach".
W dniu 20 listopada 1961 roku podczas obchodów Dnia Karty Nauczyciela zostaje odsłonięta tablica pamiątkowa ku czci poległych nauczycieli miasta Ryk wmurowana w ścianę wewnętrzną przy głównym wejściu do gmachu szkoły. (Obecnie Z S O nr 1). Na tablicy z szarego granitu widnieją nazwiska poległych nauczycieli.
15 stycznia 1968 roku powołany zostaje do życia Zespół Taneczny. Należą do niego uczniowie klas 5 - 8. Liczy 24 osoby. Jego założycielem jest Jan Rogala, a pieczę nad zespołem sprawuje ówczesne kierownictwo p. Mikusek i p.Korżyk.
Zespół Taneczny jest kontynuatorem dawnego kółka tanecznego założonego z inicjatywy p. Janiny Godlewskiej w 1954 roku. Dzięki kierownictwu szkoły zespół otrzymuje nowe stroje wielkopolskie uszyte czynem społecznym przez Powiatową Spółdzielnię Pracy Usług Wielobranżowych w Rykach.
W niedługim czasie tworzy się zespół akordeonistów. Zespół bierze udział w różnych imprezach i zdobywa pierwsze sukcesy. 1 października Zespół Taneczny zostaje powiększony o Zespół wokalny i ściśle współpracuje z Z H P. Zmienia nazwę na Harcerski Zespół Pieśni i Tańca przy szkole podstawowej w Rykach. Zespół wokalny z biegiem czasu ulega powiększeniu tworząc 35 osobowy chór.
W tym okresie szkoła jest kierowana przez Kazimierza Kowalczyka, zastępcą jest Daniela Kuchnio. Zespół pracuje nad nowymi tańcami, gromadzi nowe stroje, wyjeżdża na konkursy, festiwale, świetni wiele akademii i uroczystości w mieście.
W roku szkolnym 1977 - 1978 powstaje kapela nauczycielska w skład, której wchodzą nauczyciele z macierzystej szkoły. Opiekunem zespołu jest pan Ludwik Kuchnio, ówczesny dyrektor Zbiorczej Szkoły Gminnej.
W roku 1978 patronat nad zespołem obejmuje Gminna Spółdzielnia w Rykach wspierając go finansowo, co umożliwia zakup materiału na uszycie stroi i załatwienie bieżących wydatków. Zespół prezentuje tańce lubelskie, śląskie, rzeszowskie, wielkopolskie, góralskie i kurpiowskie. Staje się chlubą szkoły i miasta. Jest obecny na wszystkich niemalże akademiach i imprezach szkolnych oraz uroczystościach państwowych.
Do roku 1990 w Rykach jest jedna Szkoła Podstawowa. Po odejściu na emeryturę p. Ludwika Kuchnio dyrektorami kolejno są: p. Zdzisław Warowny, następnie p. Bożena Piętka.
W 1990 roku następuje kolejny podział Szkoły Podstawowej na dwie: Szkołę Podstawową nr 1, której dyrektorem została p. Krystyna Okleja i Szkołę Podstawową nr 2, której dyrektorem został p. Marek Kępka.
Na bazie tych dwóch szkół podstawowych w 1999 roku powołano Zespoły Szkół Ogólnokształcących w skład, których wchodzą Szkoła Podstawowa i Gimnazjum. Dyrektorem Z S O nr 1 zostaje p. Grażyna Piskorska, od roku 2003 dyrektorem ZSO nr 1 zostaje p. Tomasz Bany a od roku 2007 obowiązki dyrektora pełni p. Ewa Piątek.
|